Resten cultusplaats of grafmonument uit IJzertijd in Barneveld

20-12-2011
BARNEVELD - Archeologen van bureau BAAC hebben resten gevonden van een boerderij en een grafmonument of cultusplaats uit de IJzertijd bij bodemonderzoek op het toekomstige bedrijventerrein Harselaar West-West in Barneveld. Bovendien werden overblijfselen van de middeleeuwse voorgangers van boerderij Klein Harselaar opgegraven. De archeologen startten hun onderzoek al in 2009 en hebben hun veldwerk inmiddels afgerond. ,,Nu begint het puzzelen om een beeld te vormen van de vroege geschiedenis van dit gebied'', aldus de gemeente Barneveld in een persbericht. De opgraving van de afgelopen weken richtte zich met name op de resten van boerderij Klein Harselaar en sporen uit de IJzertijd. Van de oudste periode werden sporen van een circa tweeduizend jaar oude boerderij en van een aantal spiekers (graanschuurtjes) van twee bij twee meter gevonden. Spectaculair noemen de archeologen de ontdekking van een cultusplaats of grafmonument; een greppel in de vorm van een rechthoek (8 bij 10 meter) met scherven uit de IJzertijd. ,,Wanneer verder onderzoek uitwijst dat dit een cultusplaats betreft, hebben we te maken met een voor midden-Nederland unieke vondst'', aldus de gemeente. ,,Vroeger zag de omgeving van Harselaar West-West er heel anders uit dan tegenwoordig'', meldt de gemeente. ,,Ooit slingerde hier een beek tussen kleine verhogingen in het landschap. Alleen deze hoger gelegen dekzandkopjes werden door mensen bewoond. Op slechts enkele decimeters onder het maaiveld bevond zich het grondwater, waardoor zelfs zevenhonderd jaar oude houten paalpunten bewaard zijn gebleven. Door onderzoek in het laboratorium naar stuifmeelkorrels, verkoolde zaden en granen hoopt de gemeente een beter beeld te krijgen van de omgeving waarin deze eerste boeren hun boerderijen bouwden.'' Op een kaart uit 1697 staat bij de boerderij, waarvan de laatste opvolger (Klein Harselaar) onlangs werd afgebroken, de eigenaar Hendrick Maesse vermeld.
,,Zijn boerderij lag ooit op de grens van de heide en het onontgonnen gebied. Deze grens lag tweehonderd jaar geleden ongeveer op de plaats waar nu de snelweg A1 loopt'', aldus de gemeente. ,,In september werd het stalgedeelte opgegraven. Op de plaats van het woongedeelte werden weinig resten teruggevonden. Wel troffen de archeologen een bakhuisje aan. Uniek is dat exact op de plaats van de gesloopte boerderij zes (!) voorgangers zijn ontdekt. Dat betekent dat de boerderij zes keer werd afgebroken en dat op dezelfde plaats een nieuwe boerderij werd gebouwd. De eerste vier boerderijen waren van hout en daarna werden ze van baksteen gemaakt. Waarschijnlijk dateert de oudste uit de vijftiende eeuw.'' Volgens Mirjam Brouwer van bureau BAAC is dit één van de eerste opgravingen van een boerderij waar de bouwgeschiedenis zo ver terug te volgen is. Scherven van drinkkannen en kook- of opslagpotten laten zien dat al vanaf de dertiende eeuw op deze plaats mensen hebben gewoond. Inmiddels zijn ook nog drie oudere boerderijen uit de Middeleeuwen gevonden. Met behulp van jaarringonderzoek wordt geprobeerd om enkele bewaard gebleven paalpunten nauwkeurig te dateren. Regionaal archeoloog Peter Schut is enthousiast dat waarschijnlijk kan worden aangetoond dat de omgeving van Barneveld al vóór de veertiende eeuw werd ontgonnen.

Bron: www.barneveldsekrant.nl